Chữa Viêm tuyến vú bằng đông y

Đừng quên Like - chia sẻ nếu bài viết hữu ích:

Viêm tuyến vú là một triệu chứng thường xuất hiện ở sản phụ cho khoảng 3-4 tuần đầu sau khi sinh, đặc biệt gặp nhiều ở những bà mẹ sinh con đầu lòng và đang trong giai đoạn cho con bú.

Viêm tuyến sữa phân thành 2 loại: viêm do vi khuẩn và không do vi khuẩn.

Viêm tuyến sữa không do vi khuẩn là do sữa ở các tia sữa bị tắc thấm vào huyết quản, máu sẽ làm cho sữa trở thành protein khác thường và cơ thể sinh phản ứng viêm chống lại các protein lạ này.

Viêm tuyến sữa do vi khuẩn đa số là tụ cầu vàng và liên cầu, thông qua vết nứt trên núm vú (xem thêm bài “Nứt đầu vú”) hoặc từ mũi miệng của trẻ ngược theo ống tuyến vào.

Áp xe vú gây tắc tia sữa
Áp xe vú gây tắc tia sữa

Thời kì đầu, người bệnh sẽ bị rỉ sữa, núm vú đau và nứt nẻ, tắc ống dẫn sữa, vú sưng nóng đỏ đau, cứng lại, nổi lên từng cục hồng sữa ra không đều, không thông, người sốt, sợ lạnh, đau đầu và khắp mình mẩy, tức ngực, rêu lưỡi trắng mỏng hoặc hơi vàng. Đến giai đoạn phát triển sau, bầu vú có thể bị sưng to, từng đám da hoặc cả vú trở nên đỏ nóng, tăng mức độ đau, sốt cao không hạ, mưng mủ cục bộ, người bứt rứt khó chịu, miệng lúc nào cũng khô, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng.

Nếu điều trị không kịp thời hoặc không điều trị, thì bệnh sẽ nặng lên rất nhanh, đau đớn cục bộ, ấn nhẹ vào cũng rất đau, sốt cao không hạ, dẫn tới mưng mủ cục bộ, thậm chí dẫn tới chứng bại huyết, áp xe vú,…

Ap-xe vú là tình trạng trong vú có nang giống túi chứa đầy mủ và bao quanh bởi các mô viêm. Cơ thể cố gắng để loại bỏ các tác nhân nhiễm trùng do vi khuẩn bằng cách đưa một số lượng lớn các bạch cầu (các tế bào chiến đấu chống vi khuẩn) đến khu vực bị nhiễm bệnh. Trong quá trình tiêu diệt với vi khuẩn, các tế bào máu trắng chết đi, vi khuẩn, các mô chết tồn tại trong các mô bị nhiễm bệnh tạo thành mủ. Các mô xung quanh cũng bị viêm và gây đau đớn.

Toàn thân bệnh nhân có Hội chứng nhiễm trùng nhiễm độc: sốt cao, rét run ,rùng mình, môi khô khát nước, lưỡi bẩn, da xanh, đau đầu, mất ngủ, ăn uống kém làm cho toàn trạng bệnh nhân suy sụp nhanh và nặng. Tuyến vú bị sưng nề, nóng, xung huyết đỏ hoặc phù tím, rất đau (đau lan toả hoặc khư trú ở vùng vú bị nhiễm trùng). Nhiều trường hợp đau làm cho bệnh nhân không dám vận động cánh tay bên vú tổn thương, không dám cho con bú, mất ăn, mất ngủ kéo dài. Vùng da ở ổ Apxe mềm dần, sờ thấy lùng nhùng có thể vỡ mủ, núm vú tụt. Nếu ổ áp xe thông với các ống dẫn sữa thì có thể thấy sữa lẫn mủ chẩy qua đầu núm vú

Viêm mủ tuyến vú nếu không được điều trị hoặc điều trị không đúng cách có thể diễn biến theo các hướng sau : Viêm xơ tuyến vú mãn tính ( do dùng kháng sinh kéo dài), Viêm mô liên kết (viêm tấy tuyến vú lan tỏa ra xung quanh), Hoại thư vú (hội chứng nhiễm trùng ,nhiễm độc nặng ,huyết áp tụt ,toàn thân suy mòn, tuyến vú căng to, phù nề, da có mầu vàng nhạt, có thể hoại tử, hạch sưng đau).­­­­­­­­ Các nhiễm trùng từ ổ áp xe vú cũng có thể lan sang các mạch máu đi toàn cơ thể dẫn đến các biến chứng nặng, thậm chí đe dọa tính mạng như nhiễm trùng huyết, suy thận và có thể tử vong. Các triệu chứng của biến chứng có thể bao gồm lẫn, hôn mê, mê sảng, co giật, tụt huyết áp, sốc, bất tỉnh và hôn mê.tac-sua

YHCT gọi là: Nhũ Ung, Suy Nhũ, Đố Nhũ, Nãi Tiết, Ngoại Suy, Nội Suy, Tắc Tia Sữa, Lên Cái Vú.

Điều trị

Viêm tuyến vú

  1. Nhiệt độc

Triệu chứng: Sốt có khi sốt rét, vú bị sưng đau do tắc sữa, mạch nhanh rêu lưỡi  vàng dầy

Pháp trị: Thanh nhiêt giải độc, hoạt huyết, lợi sữa

Bồ công anh        50        Sài đất 40                    Huyền sâm     16

Đan sâm              12        Xuyên khung  12        Mộc thông      16        Xa tiền tử        16

Thông thảo          16        Ngân hoa        16        Qua lâu           12        Liên kiều         16

Hoàng cầm          12        Thanh bì         8          Sài hồ  8                      Chỉ thực          8

Tạo giác thích      6                                                                     

Gia giảm: Nếu sốt cao thêm Thạch cao 40, Chi tử 12,

Viêm sưng to thêm: Tạo giác, Xuyên sơn giáp 6

Châm tả mạnh: Nhũ căn, Kì môn, Đản trung, Trung phủ, Phế du, Lương khâu, Huyết hải, Thiếu trạch, Thái xung

Dùng ngoài:  rượu hạt gấc bôi

  1. Ứ trệ

Triệu chứng: Vú kết cục, đau nhẹ hoặc không đau

Đào nhân         10        Hồng hoa        8          Hoàng kỳ        16

Chỉ thực          12        Tạo giác thích  10        Chỉ sác              8          Xuyên khung  12

Cam thảo         4          Xuyên sơn giáp           8

Châm cứu: Nhũ căn, Kỳ môn, Đản trung, Trung phủ, Phế du, Lương khâu, Huyết hải, Thiếu trạch, Thái xung

Dùng ngoài:  Rượu hạt gấc bôi

Xuyên sơn giáp - vị thuốc chữa viêm tuyến vú
Xuyên sơn giáp – vị thuốc chữa viêm tuyến vú

Viêm vú

  1. Mới phát

Triệu chứng: Vú sưng đau, sờ vào thấy cứng, đau, mặt đỏ, đầu đau, sốt, ngực tức, rêu lưỡi trắng mỏng, mạch Phù Khẩn.

Pháp trị:  Giải biểu, tán tà.

Bài thuốc: Tiêu Độc Tán

Bạch chỉ   8          Bạch thược     10        Bạch truật       10

Cam thảo  4          Cát cánh          8          Hoàng kỳ        8          Ngân hoa         12

Thuốc đắp: Hương Phụ Bính

Hương phụ           40        Xạ hương        1.2

Tán bột,. Dùng 80g Bồ công anh sắc với rượu, bỏ bã, lấy nước  đó hòa thuốc, xào nóng, đắp nơi đau.

  1. Sắp hoặc đã vỡ

Triệu chứng: Bớt ớn lạnh và phát sốt, vú mềm không còn cứng, da vú đỏ hồng, láng, đau nhức, sắp vỡ hoặc  vỡ ra mủ.

Pháp trị: Bài nùng thác độc.

Bài thuốc: Thần  Hiệu Qua Lâu Tán

Cam thảo         20        Qui đầu           20        Một dược        8

Nhũ hương           4          Qua lâu            40        Khiếm thực     8          Thanh bì          4

Sắc, bỏ bã,  thêm 10ml rượu, uống nóng

Thuốc đắp: Thần Tiên Thái Ất  Cao

Bạch chỉ          40        Đại hoàng        40        Qui đầu           40        Xích thược      40

Hoàng đơn         480      Huyền sâm      40        Nhục quế         40        Sinh địa           40

Nấu thành cao, bôi.

  1. Sau khi vỡ

Triệu chứng: Mệt mỏi, sắc mặt trắng nhạt, thích ngủ, vùng vú giảm đau nhưng có khi còn nước  trong hoặc  nước  vàng tiết ra, mạch Tế Nhược.

Pháp trị: Bổ ích điều  lý.

Bài thuốc: Thác Lý Tiêu Độc Tán

Bạch chỉ         8          Bạch thược    10        Bạch truật      10

Cam thảo       4          Cát cánh         8          Hoàng kỳ        8          Ngân hoa        12

  1. Châm cứu

Châm cứu: A thị huyệt, Kiên tỉnh, Túc tam lý, Túc lâm khấp

Châm tả: Châm Kiên tỉnh cần tạo cảm giác cho lan xuống vú mới có hiệu quả cao.

  1. Viêm vú Tham khảo

* Mới phát (Khí Trệ Huyết Ngưng):

Triệu chứng: Vú sưng đầy đau, mầu da đỏ nhẹ hoặc không đỏ, có hoặc không có hòn cục, sữa ra không thông, kèm theo sốt sợ lạnh, đau đầu, cơ thể đau, ngực tức, rêu lưỡi trắng mỏng hoặc hơi vàng, mạch Huyền Sác hoặc Phù Sác.

Điều trị: Sơ Can, thanh nhiệt, thông nhũ, tán kết.

Phương thuốc: Dùng bài Qua Lâu Ngưu Bàng Thang gia giảm (Trung Y Ngoại Khoa Học).

* Giải biểu, tán tà.

Phương thuốc: Dùng bài Tiêu Độc Tán.

Gia giảm: Sắc da không đỏ, sốt nhẹ, bỏ Hoàng cầm, Sơn chi. Không khát bỏ Thiên hoa phấn, thêm Bồ công anh. Sữa không thông thêm Xuyên sơn giáp, Vương bất lưu hành, Mộc thông. Khí uất thêm Quất diệp, Xuyên luyện tử. Sưng đau nhiều thêm Nhũ hương, Một dược, Xích thược. Nhiệt thịnh, thêm sinh Thạch cao, Tri mẫu.

* Giai đoạn làm mủ (Nhiệt Độc Thịnh):

Triệu chứng: Bầu vú sưng to, da đỏ, nóng, đau tăng, sốt tăng cao, miệng khát muốn uống, lưới đỏ, rêu lưỡi vàng, mạch Huyền Sác.

Điều trị: Thanh nhiệt, giải độc, thác lý, thấu nùng.

Phương thuốc: Dùng bài Thấu Nùng Tán Gia Vị.

* Bài nùng, thác độc. Dùng bài Thần Hiệu Qua Lâu Tán (Ngoại Khoa Tập Nghiệm):

Cam thảo         20        Qui đầu           20        Một dược        8

Nhũ hương      4          Qua lâu            40        Hạ khô thảo    8          Thanh bì          4

Sắc, bỏ bã, thêm 10ml rượu, uống nóng.

Nhiệt nhiều thêm Thạch cao (sinh), Tri mẫu, Kim ngân hoa, Bồ công anh.

Khát thêm Thiên hoa phấn, Lô căn (tươi).

* Giai đoạn vỡ mủ (Chính khí hư, độc tà thịnh):

Triệu chứng: Do tự vỡ hoặc rạch tháo mủ, hạ sốt, sưng đau giảm, miệng liền dần. Nếu mủ đã vỡ mà sưng đau không giảm, thân nhiệt còn cao là nhiệt độc còn thịnh, đó là dấu hiệu mủ lan sang các nhũ lạc khác hình thành Truyền nang nhũ ung. Nếu sữa hoặc mủ tiếp tục chảy lâu ngày không hết gọi là Nhũ lậu.

Điều trị:  Điều hòa khí huyết, thanh giải nhiệt độc.

Phương thuốc: Dùng bài Tứ Diệu Tán Gia Vị.

* Ích khí, hoà doanh, thác độc.

Phương thuốc: Dùng bài Thác Lý Tiêu Độc Tán (Y Tông Kim Giám):

Bạch chỉ          8          Bạch thược     10        Bạch truật       10

Cam thảo         4          Cát cánh          8          Hoàng kỳ        8          Ngân hoa         12

Trường hợp Truyền nang nhũ ung, phép trị và bài thuốc như 2 thời kỳ trước gia giảm; trường hợp Nhũ lậu, điều trị như Nhũ lậu.

* Thuốc Dùng Ngoài

+ Giai Đoạn Đầu: Xoa bóp (trường hợp sưng đau do sữa tắc): Dùng cả lòng bàn tay vừa xoa vừa nắn theo hướng đầu vú, xem đầu vú có bị vảy sữa thì bóc đi, để thông sữa.

+ Dùng bầu giác và hút sữa từ đầu vú.

+ Nếu vú không đỏ nhưng tức, hơi đau, đắp Xung Hòa Cao.

Nếu da đỏ nóng nhẹ, đắp Kim Hoàng Cao hoặc Kim Hoàng Tán.

Da đỏ và nóng, đắp Ngọc Lộ Cao hoặc dùng 50% dung dịch Mang tiêu đắp ngoài.

+ Đắp Hương Phụ Bính (Y Học Tâm Ngộ): Hương phụ 40g, Xạ hương 1,2g. Tán bột,. Dùng 80g Bồ công anh sắc với rượu, bỏ bã, lấy nước đó hòa thuốc, xào nóng, đắp nơi đau.

+ Giai Đoạn Nung Mủ: Rạch da tháo mủ (theo đúng thao tác vô trùng ngoại khoa).

+ Chọc hút mủ.

Thuốc đắp: Thần Tiên Thái Ất Cao (Y Học Tâm Ngộ):

Bạch chỉ          40        Đại hoàng        40        Qui đầu           40        Xích thược     40

Hoàng đơn      480      Huyền sâm      40        Nhục quế         40        Sinh địa           40

. Nấu thành cao, bôi.

+ Giai Đoạn Vỡ Mủ: nếu chưa khô mủ, rắc Bát Nhị Đơn hoặc Cửu Nhất Đơn, Hoặc dùng gạc dẫn lưu, bên ngoài đắp Kim Hoàng Cao.

Nếu đã sạch mủ, đắp Sinh Cơ Ngọc Hồng Cao hoặc Sinh Cơ Tán.

* Châm Cứu

+ Thông lợi nhũ đạo, thanh tiết nhiệt độc.

. Huyệt chính: Đàn trung, Nhũ căn, Thiếu trạch.

. Huyệt phụ: Nội quan, Thiên tỉnh.

Ngày châm 1 – 3 lần, mỗi lần lưu kim 30 phút, cách 5 – 10 phút vê kim 1 lần, kích thích mạnh vừa

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *